
| SAÇ METAL KALIPLARININ SINIFLANDIRILMASI |
|
|
|
|
KESME KALIPLARI
Kesme işlemleri, arzu edilen
üretim şekli ve parçanın biçimine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir. 1-Şerit
malzemeden parçanın doğrudan kesilmesi;
a.Giyotin makaslarıyla kesme,
b.Kalıplarla artıksız kesip
ayırma,
c.Ayırma zımbalarıyla kesip
ayırma,
d.Kesme zımbalarıyla delme.
2-Delme işlemleri;
a.Koparma zımbalarıyla delme,
b.Koparma kalıplama,
c.Delme ve biçimlendirme
kalıplama.
3-Çentik açma işlemleri;
a.Yarı çentik açma,
b.Çentik açma.
4-Ölçü ve kontrol işlemleri;
a.Kesip düzeltme,
b.Traşlama.
1.a- Giyotin Makaslarıyla
Kesme: Kalıplama işlemi görecek şerit malzemeler ve doğrudan şerit malzemeden
üretilecek düzgün kenarlı dikdörtgen, kare ve benzeri simetrik parçalar giyotin
makaslarıyla kesilir
Giyotin makaslarıyla
şerit malzeme veya parça üretimi, aşağıdaki amaçlar için yapılır.
1.Saç levhalardan veya
rule saç levhadan şerit malzeme kesme, 2.Elle ilerletmeli kalıplar için kısa
boylu şerit malzeme kesme, 3.Saç levhalardan kesilen şerit malzemelerden kare
ve dikdörtgen çekme, bükme ve benzeri işlemlere tabi tutulacak parçaların
doğrudan kesilmesi amaçlanır.
Kalıplarla Artıksız
Kesip Ayırma: Şerit malzemeden artıksız veya çok az artık malzeme sarfiyatı ile
parçaların kalıplarda üretilmesi işlemidir ..
Ayırma Zımbalarıyla
Kesip Ayırma: Bu tip kalıplama işlemlerinde parça , şerit malzemeden doğrudan
ayırma zımbasıyla ayrılmaktadır. Ölçü tamlığı istenmeyen ve artık malzeme
sarfiyatının az olması gereken kalıplama işlemlerinde parçalar , şerit malzemeden
ayırma zımbalarıyla ayrılır..
Kesme Zımbalarıyla
Delme: Kesme zımbalarıyla delme işlemi , kesme payı ilave edilen şerit
malzemeden tam ölçüde kalıplama işlemidir. Bu tip kalıplama işleminde şerit
malzemeden arta kalan kısma şerit malzeme iskeleti denir.
Koparma Zımbalarıyla
Delme: Kalıplanan parça üzerindeki deliğe vida açılacaksa veya kılavuz
salınacaksa delme işlemi, keserek değil de koparma delme zımbalarıyla yapılır.
Bu tip kalıplama işleminde artık malzeme yoktur ancak, delik çevresinde
çapaklanma meydana gelir ..
Koparma Kalıplama:
Kalıplanan parça üzerinde koparma ve kopan parçanın da şekillendirme işlemi
varsa, bu tip parçalar koparma kalıplarıyla kalıplanır..
Kesme Düzeltme Kalıbı:
Çekme işlemi yapılan parçanın ağız çevresinde meydana gelen çapakların
kesilerek düzeltilmesi işlemidir..
Traşlama: Daha önce
kalıplanan parçaların kesme yüzeylerindeki çapakların traşlama işlemidir.
Traşlama, kesme düzeltme işleminin daha hassas şeklidir..
KESME TEORİSİ
Daha öncede
belirttiğimiz gibi saç metal kesme kalıpları, kesme işleminin çeşidine göre
değişik isimler almaktadır. Ancak, bu tür kalıplar keserek işlem yaptığı için
kesme kalıpları kapsamına girmektedir. Saç malzemenin kesilmesinde zımbaya ve
dişi kalıba uygulanan kuvvete “kesme kuvveti” denir .. Kalıp boşluğu fazla olan
körelmiş zımba ve dişi kalıpla yapılan kalıplama işleminde, şerit malzeme
kesilmeye değil ön bükülmeye sonrada kopmaya zorlanır. Dişi kalıp ve zımbaya
uygulanan kesme kuvvetine karşı saç malzemenin göstermiş olduğu gerilme, kesme gerilimi
veya saç malzemenin kesme direnci denir.
Kalıp boşluğu:
Dişi kalıpla zımba
arasındaki tek taraflı ölçü farkına, kalıp boşluğu denir. Tek taraflı kalıp
boşluğu, kalıplanan malzemenin cinsine, kalınlığına ve çekme dayanımına göre
den bulunur. Tek taraflı kalıp boşluğu, kesme kuvvetine etki eder. Boşluğu
normal verilmiş zımba ve dişi kalıpla yapılan kesme işleminde, zımba malzemeye
bir miktar batar. Bu batma miktarına, zımba batma derinliği denir ve
malzemelerin cinsine göre % zımba batma oranı olarak açıklanır . Kesme
kalıplama işleminde, zımba şerit malzemeye bir miktar batar ve kesme kuvvetine
karşı koyamayan parça şerit malzemeden ayrılır. Kalıplanan parça incelendiğinde
sırasıyla yuvarlanma, kesme yüksekliği (parlak kısım), kopma ve çapak
safhalarından geçerek kalıplandığı görülür. Tek taraflı kalıp boşluğu
malzemenin cinsine, üretilecek parçanın sayısına ve ölçü tamlığına göre pratik
olarak sırasıyla malzeme kalınlığının %36, %15, %10, %5, %3 ve %1’i kadar
alınır. Çok sert malzemelerde tek taraflı kalıp boşluğu artırılır. Ayrıca
kumaş, keten karton ve benzeri malzemelerin kalıplanmasında tek taraflı kalıp
boşluğu malzeme kalınlığının %1,5 – %2,5 arasında alınır. Tek taraflı kalıp
boşluğunun iki katı, toplam kalıplama boşluğunu verir. Kalıplanan parça ardışık
veya birleşik delme ve kesme kalıplarıyla üretiliyorsa toplam kalıplama
boşluğu, delme işlemlerinde dişi kalıba ilave edilir. Kesme işlemlerinde ise
toplam kalıplama boşluğu zımba ölçüsünden çıkarılır.
Açısal Boşluk:
Kesme düzlüğünden
(yüksekliğinden) itibaren dişi kalıp tabanına doğru verilen eğim miktarıdır.
Genellikle tek taraflı açısal boşluk α= 1/4º – 2º arasında tavsiye
edilmektedir. Körlenen dişi kalıp bilenir. Bileme sonucu kesme düzlüğü (0) olan
dişi kalıbın delik ölçüsünde büyüme meydana gelir. Kalıp deliği ölçüsündeki tek
taraflı büyüme aşağıdaki formülle bulunur.. Kesme Yüksekliği (Düzlüğü): Delme, kesme
ve benzeri kalıpların kesme yüzeyi ile açısal boşluğunun başlangıcı arasındaki
yüksekliğe, kesme düzüğü veya yüksekliği denir. Kesme yüksekliği, 3 mm
kalınlığa kadar olan saç malzemeler için kesme yüksekliği saç malzeme kalınlığı
kadar alınır.. Kesme Kuvveti: Kesme kalıplarındaki kalıplama kuvvetinin hesaplanmasında,
kesilen parçanın çevre uzunluğu, saç malzeme kalınlığı ve kesme direncinin
önceden bilinmesi gerekmektedir. Ayrıca pres emniyet katsayısı (E.K.S)’ nin de
gözönünde bulundurulması da gerekir. Genellikle pres emniyet katsayısı E.K.S=
(1.5 – 4) arasında tavsiye edilir. Toplam kalıplama kuvveti aşağıdaki formülle
bulunur.
Zımba Flambaj Boyu: Delme, kesme ve
benzeri kalıplarda kullanılan zımbaların “Euler denklemine göre” serbest
çalışma boyunun üzerindeki değere, zımba flambaj boyu denir. Zımba flambaj
boyunun hesaplanmasında, sadece flambaja uğrayacak zımbanın kesme kuvveti
gözönünde bulundurulur. Çoklu zımbaların bulunduğu kalıplarda, kesit alanı en
küçük olanı alınır ve flambaj boyu hesaplanır. Diğer zımbaların boyu ise
hesaplanan zımba boyu kadar alınır. Zımba boylarının daha fazla alınması
gerekiyorsa, flambaja uğrayan zımbalar kademeli yapılırlar veya koruyucu
burçlarla takviye edilir
|

| - Alış | 1.4994 TL |
| - Satış | 1.5066 TL |
| - Alış | 1.9241 TL |
| - Satış | 1.9334 TL |
| TCMB Günlük Döviz Kurları | |